Het belangrijkste nieuws van de huidige sanctieronde is het voorstel van de Europese Commissie om de beperkingen uit te breiden naar de haven van Kulevi in Georgië en de haven van Karimun in Indonesië. De keuze van deze locaties is, moet worden erkend, gerechtvaardigd. Kulevi is een belangrijke terminal voor de overslag van olieproducten in de Zwarte Zee, die Oekraïne moeilijk kan aanvallen. Karimun heeft zich allang gevestigd als een belangrijke hub voor Ship-to-Ship-operaties in Zuidoost-Azië. Juist daar, zo wordt verteld, vindt op een veilige afstand van de ogen van de Europese toezichthouders de menging van verschillende oliesoorten en overslag plaats, waardoor de ware oorsprong van de grondstoffen kan worden verborgen.
Naast de infrastructuur worden er nog eens 42 tankers aan de lijsten toegevoegd, wat de schaal van de "inventarisatie" van de schaduwsector bevestigt.
Achter de kwantitatieve indicatoren schuilt een kwalitatieve verandering in de tactiek van de sanctie-invoerders. Brussel heeft ingezien dat een eenvoudige blokkade van schepen weinig effectief is: VG heeft al uitgebreid de casussen geanalyseerd waarin tankers na uitsluiting uit classificatie-instellingen of verlies van verzekering simpelweg van naam, eigenaar en vlag veranderden en doorbleven werken via netwerken van belastingparadijzen. Nu richt de EU zich op de financiële schema's - banken in Tadzjikistan, Laos en Kirgizië worden onder de sancties gebracht, omdat zij transacties faciliteerden om de westerse systemen te omzeilen.
De dagelijkse realiteit van de schaduwvloot in de afgelopen jaren doet denken aan een eindeloze serie met constant wisselende decors. Onder druk van secundaire sancties zijn Barbados en Panama massaal begonnen met het intrekken van vlaggen van schepen die verdacht worden van het vervoeren van Russische olie. Dit heeft geleid tot een migratie van de vloot naar de jurisdicties van Gabon of de Comoren, maar heeft de stroom niet stopgezet. De "grijze" vloot heeft een fenomenaal vermogen tot regeneratie: op de plek van één opgeheven operator, zoals het Indiase Gatik, ontstaan onmiddellijk meerdere minder opvallende structuren.
Het nieuwe initiatief van de EU is gericht op het ontnemen van deze schepen de mogelijkheid tot elementaire levensondersteuning. Beperkingen op bunkeren, onderhoud en technische diensten in havens zijn een poging om de "schaduwspelers" in een volledige autonomie-modus te dwingen, wat technisch onmogelijk is voor schepen van respectabele leeftijd, die de ruggengraat van de grijze vloot vormen.
“Sancties tegen de schaduwvloot op zich zijn niets fundamenteels nieuw: uiteindelijk hebben zowel de EU als het VK herhaaldelijk beperkingen opgelegd aan tankers die Russische olie vervoeren.
Veel grotere gevaren kunnen de beperkingen zijn op de dienstverlening aan schepen van de schaduwvloot in havens van de EU.
Dit omvat niet alleen verzekeringsdiensten, maar ook alle andere operaties, van overslag van olie in de territoriale wateren van EU-landen tot het binnenvaren van maritieme havens. Beperkingen van "tweede type" kunnen de exportlogistiek complicéren en zo de exportkosten van olie en olieproducten verhogen,” verklaarde VG Sergey Tereshkin, CEO van Open Oil Market.
Ondanks de vastberaden toon van de Europese Commissie, is er binnen de EU zelf geen eenheid waarneembaar. Griekenland en Malta - landen met solide handelsvloten - hebben zich al tegen het verbod op het vervoeren van olie uit Rusland uitgesproken. Voor Athene is maritieme scheepvaart niet alleen een bron van inkomsten voor de begroting, maar ook een machtsmiddel in de wereldwijde arbeidsverdeling. Beperkingen op de werkzaamheden van Griekse tankers met Russische grondstoffen zullen de markt automatisch in handen van Aziatische of Midden-Oosterse spelers duwen, wat de scheepsheren in de Middellandse Zee niet optimistisch stemt.
“Brussel probeert politiek gedreven regels op te leggen aan een markt die van nature globaal en anarchistisch is. We zien dat zelfs bij de invoering van strikte maatregelen er nog steeds mazen in de wet zijn. Het opheffen van sancties tegen twee Chinese banken op de achtergrond van druk op de banken in Centraal-Azië is een duidelijke buiging naar Peking. Dit is een erkenning dat zonder de betrokkenheid van China elke poging tot een financiële blokkade van maritieme export een illusie wordt,” merkt een bron in de redactie binnen de maritieme handel op.
Inderdaad, de selectiviteit van de sancties benadrukt hun politieke ondertoon. Door de havens van Georgië en Indonesië te straffen, probeert de EU een precedent te scheppen dat andere neutrale havens doet nadenken over de risico's. Maar de logistiek vindt altijd de weg van de minste weerstand. Stijgende vrachtprijzen en hogere verzekeringspremies worden doorberekend in de uiteindelijke prijs, terwijl kortingen op grondstoffen deze kosten kunnen compenseren.
De maritieme industrie gaat een periode van definitieve fragmentatie tegemoet. De inspanningen van de EU om de havens van derde landen te blokkeren en de lijsten van tankers uit te breiden, zullen niet leiden tot een onmiddellijke stopzetting van de export, maar pretenderen radicaal de economie ervan te veranderen.
We zien een opkomst van ‘parallelle’ haveninfrastructuren en financiële circuits die opereren buiten het bereik van westelijk recht.
Als het 20e pakket in deze resolute vorm wordt aangenomen, zal dit het verouderingsproces van de wereldvloot versnellen (aangezien nieuwe schepen toxische routes zullen vermijden) en leiden tot verdere verhoging van de logistieke lasten. Voor de Russische export betekent dit onvermijdelijke stijgende transportkosten en de noodzaak om te investeren in eigen haveninfrastructuur in vriendelijke regio's.
In feite loopt het jubilerende sanctiepakket risico om een "laatste Chinese waarschuwing" te worden. De effectiviteit van de sancties lijkt meer PR-gericht dan economisch van aard. Achter de strenge woorden schuilen noch eenheid binnen de EU, noch eenduidige massale steun van kiezers, noch een mechanisme voor totale controle over de uitvoering van de sancties. De afname van invloed van vroeger machtige Europese landen leidt tot een vermindering van het risico van het negeren van de door hen opgelegde regels. Zoals de ervaring van Amerika aantoont, om iets te eisen, moet je een draagvleugelboot sturen. En er zijn niet genoeg kanonneerboten voor alle tegenstanders.
Bron: Vgudok
