Actuele nieuws uit de olie- en gassector en de energiesector voor donderdag 18 december 2025: olie, gas, elektriciteit, hernieuwbare energie, kolen, raffinaderijen en belangrijke gebeurtenissen op de wereldwijde energie-markt.
Olie en olieproducten
De mondiale oliemarkt staat onder druk: de prijs van Brent-olie blijft rond de $60 per vat, terwijl WTI rond de $55 per vat verhandeld wordt - de laagste niveaus in de afgelopen jaren. De belangrijkste factoren achter de daling van de olieprijzen zijn:
- Verwachte overproductie: Voor 2026 wordt een overschot van productie ten opzichte van de vraag voorspeld, omdat landen buiten OPEC hun productie tot recordniveaus hebben verhoogd.
- Hopes for peace in Ukraine: Vooruitgang in de onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne heeft verwachtingen gecreëerd van een versoepeling van de sancties en een terugkeer van een deel van de Russische olie-export op de markt.
- OPEC+-beleid: Het OPEC+-alliance heeft na maanden van geleidelijke productie-incrementen besloten om in het eerste kwartaal van 2026 een pauze in te lassen, als signaal van voorzichtigheid gezien het risico van overproductie.
Als gevolg van deze factoren is olie aanzienlijk goedkoper geworden ten opzichte van het begin van het jaar. Brent en WTI kunnen 2025 afsluiten op de minimumwaarden sinds 2020. De daling van de grondstofprijzen heeft al invloed gehad op de markten voor olieproducten: benzine en diesel zijn ook goedkoper geworden. In de VS zijn de detailhandelprijzen voor benzine in de meeste staten gedaald voor het feestseizoen, wat de uitgaven van consumenten verlaagt. Europese raffinaderijen, die zijn overgestapt op alternatieve olie in plaats van Russische, draaien met een constante aanvoer van grondstoffen. Mondiale raffinaderijen houden over het algemeen een hoog verwerkingsniveau aan, profiterend van de goedkopere olieprijzen, hoewel de vraag naar brandstof matig is gestegen. De verwerkingsmarges blijven stabiel, en er zijn geen tekorten aan benzine of diesel op de wereldmarkt.
Gasmarkt en LNG
De gasmarkt kent een paradoxale situatie: ondanks een vroege en koude winter blijven de prijzen voor aardgas in Europa dalen. De prijzen op de Nederlandse hub TTF zijn gedaald tot onder de €30 per megawattuur, het laagste niveau sinds de lente van 2024. Dit is bijna 90% lager dan de piekwaarden tijdens de crisis van 2022 en 45% lager dan de prijzen begin 2025. De belangrijkste reden is een overvloedsinjectie van vloeibaar aardgas, vooral uit de VS, die de vermindering van pijpleveringen uit Rusland compenseert. De gasopslagen in de EU zijn voor ongeveer 75% gevuld, wat, hoewel onder het gemiddelde meerjareniveau, in combinatie met de recordimport van LNG, zorgt voor voldoende middelen voor stabiele prijzen.
- Europa: Hoge volumes LNG drukken de gasprijzen, zelfs bij lagere voorraden in opslag. In 2025 zorgde de VS voor meer dan de helft van de Europese LNG-import, door leveringen van de Aziatische markten om te leiden. Dit leidde tot een sterke vermindering van de spread tussen de Europese prijzen en de goedkopere Amerikaanse gasprijzen.
- VS: In Noord-Amerika stegen de gasfutures als gevolg van de voorspellingen voor abnormale kou. De prijs van Henry Hub steeg boven de $5 per MMBtu vanwege de dreiging van polar vortex en verhoogde vraag naar verwarming. Echter, de binnenlandse productie in de VS blijft op een hoog niveau, waardoor de prijsstijging bij normalisering van het weer wordt ingehouden.
- Azië: De Aziatische gasmarkt is aan het einde van het jaar relatief in balans. De vraag in belangrijke landen (China, Zuid-Korea, Japan) was gematigd, wat het mogelijk maakte om extra partijen LNG naar Europa door te leiden. De prijzen op de Aziatische hubs (bijvoorbeeld JKM) bleven stabiel en vertoonden geen scherpe schommelingen, aangezien de concurrentie om vracht tussen Europa en Azië verzwakt was ten opzichte van 2022.
Daarmee betreedt de wereldwijde aardgasmarkt de winter met veel meer vertrouwen dan een jaar eerder: de voorraad en importleveringen zijn voldoende om aan de behoeften te voldoen, zelfs tijdens koude periodes. De flexibiliteit van de LNG-markt speelt een belangrijke rol – tankers wijzigen snel hun koers ten gunste van Europa, wat regionale onevenwichtigheden afvlakt. Met het behoud van gemiddelde temperaturen belooft de prijsstelling voor gasconsumenten gunstig te blijven.
Kolensector
De traditionele kolensector bereikte in 2025 een historisch hoogtepunt in het verbruik, maar de vooruitzichten wijzen op een spoedige vertraging. Volgens het International Energy Agency (IEA) is het wereldwijde kolenverbruik in 2025 met ongeveer 0,5% gestegen tot recordhoogte van 8,85 miljard ton. Kolen blijven de grootste bron van elektriciteitsproductie ter wereld, maar hun aandeel zal beginnen af te nemen: de IEA voorspelt dat de vraag naar kolen op een plateau zal komen en tegen 2030 geleidelijk zal afnemen door de groei van hernieuwbare energie en nucleaire energie. Regionale trends zijn echter tegenstrijdig:
- India: Het kolenverbruik is gedaald (slechts de derde keer in de afgelopen 50 jaar) door een ongewoon sterke moessonseizoen. Veel regen heeft de productie van waterkrachtcentrales verhoogd en de vraag naar elektriciteit uit kolencentrales verminderd.
- VS: Het gebruik van kolen is daarentegen gestegen. Dit werd bevorderd door hogere prijzen voor aardgas in de eerste helft van het jaar en politieke steun voor de sector. De nieuwe administratie in Washington heeft de sluiting van bepaalde kolencentrales opgeschort, waardoor de binnenlandse vraag naar kolen voor elektriciteitsproductie tijdelijk is toegenomen.
- China: De grootste kolenconsument ter wereld heeft het verbruik op het niveau van vorig jaar gehouden. China verbrandt 30% meer kolen dan de rest van de wereld samen, maar ook daar wordt een geleidelijke daling verwacht tegen het einde van het decennium na de invoering van enorme capaciteiten voor wind-, zonne- en nucleaire energie.
Daarmee zal 2025 waarschijnlijk het hoogtepunt voor kolen zijn. Verdere concurrentie van gas (waar mogelijk) en vooral hernieuwbare energiebronnen zal de kolen uit het energiesysteem van veel landen verdreven worden. Niettemin blijft kolen op korte termijn gewild in de ontwikkelende economieën in Azië, waar de groei van de energieconsumptie vooralsnog sneller gaat dan de bouw van nieuwe schone capaciteiten.
Elektro-energie en hernieuwbare energie
De elektriciteitssector blijft zich transformeren onder invloed van klimaatvraagstukken en fluctuaties in brandstofprijzen. In 2025 bereikte het aandeel van hernieuwbare energie (WE) in de wereldwijde elektriciteitsproductie nieuwe hoogten: veel landen hebben recordcapaciteiten van zonne- en windenergieprojecten geïntroduceerd. Bijvoorbeeld, China deed aanzienlijke inspanningen om zonne-energie te vergroten, terwijl in Europa en de VS nieuwe offshore windparken en fotovoltaïsche projecten werden opgestart, gestimuleerd door overheidssteun en particuliere investeringen. Aan het eind van het jaar blijven de wereldwijde investeringen in 'groene' energie op een hoog niveau, dichte op de investeringen in fossiele brandstoffen.
Echter, de snelle ontwikkeling van WE stelt de uitdaging om de stabiliteit van energiesystemen te waarborgen. Dit winterseizoen werd in Europa de invloed van weersveranderingen zichtbaar: periodes van weinig wind en korte dagen verhoogden de belasting van traditionele elektriciteitsoplossingen. In het begin van de winter moesten EU-landen de productie van gas en kolen verhogen als gevolg van lage elektriciteitsproductie van windparken door de hoogdruk. Dit heeft tijdelijk de prijzen van elektriciteit in bepaalde regio's verhoogd. Desondanks, dankzij de groei van WE-capaciteiten in combinatie met een hoog aandeel gas in de mix, zijn er geen ernstige problemen met de energievoorziening ontstaan. Staten en energiebedrijven investeren ook in energieopslagsystemen en netwerken ter modernisering om pieken te dempen en hernieuwbare energie te integreren.
De klimaatverplichtingen blijven de trend dicteren: op de recente wereldklimaatconferentie (COP30) in Brazilië werden oproepen gedaan om de energietransitie te versnellen. Een aantal landen heeft overeenstemming bereikt over maatregelen om het aandeel van WE tegen 2030 te verdrievoudigen en de energie-efficiëntie te verbeteren. Ook is er hernieuwde interesse in nucleaire energie: in verschillende regio’s worden nieuwe kerncentrales gebouwd en worden bestaande levensduur verlengd om basisenergie zonder emissies te waarborgen. Over het algemeen is de elektriciteitssector onderweg naar een schonere en duurzamere toekomst, hoewel de transitieperiode een balans vereist tussen leveringsbetrouwbaarheid en ecologische doelen.
Geopolitiek en sancties
Geopolitieke factoren blijven een sterke invloed uitoefenen op de energiemarkten. In de schijnwerpers – het conflict in Oost-Europa en de bijbehorende sancties:
- Vredesbesprekingen: In december werd de meest significante vooruitgang in de dialoog voor de oplossing van de situatie in Oekraïne sinds het begin van het conflict genoteerd. De VS hebben hun bereidheid uitgesproken om Oekraïne veiligheidsgaranties te bieden op basis van het NAVO-model, en Europese diplomaten hebben gesproken over constructieve onderhandelingen. De verwachtingen voor een mogelijk staakt-het-vuren zijn toegenomen, hoewel Rusland heeft verklaard geen territoriale concessies te doen. De groeiende hoop op een einde aan de vijandelijkheden heeft gesprekken op gang gebracht over de mogelijkheid van het opheffen of versoepelen van de olie- en gas-sancties tegen Rusland in de toekomst.
- Sanctiedruk: Tegelijkertijd geven westerse landen aan bereid te zijn om de druk te verhogen als de vreedzame dialoog in een impasse komt. Washington heeft in het bijzonder een nieuwe sanctiepakket voorbereid voor de energiesector in Rusland, dat kan worden geïmplementeerd als Moskou weigert de voorgestelde voorwaarden van het vredesakkoord te accepteren. Eerder in de herfst hebben de VS en het VK al aanvullende beperkingen opgelegd aan de Russische olie-giganten Rosneft en Lukoil, wat het voor hen bemoeilijkt om investeringen en technologie aan te trekken.
- Infrastructuurrisico's: Gevechten en sabotage blijven een bedreiging voor de energievoorziening. De Oekraïense zijde heeft in de afgelopen week drone-aanvallen op olie-infrastructuur in Rusland opgevoerd. In het bijzonder waren er branden op raffinaderijen in de regio Krasnodar en aan de Wolga als gevolg van drone-output. Hoewel deze incidenten lokaal een verwaarloosbare impact hebben op het totale brandstofaanbod, benadrukken ze de aanhoudende militaire risico's voor de sector tot er een duurzame vrede wordt bereikt.
- Venezuela: Geopolitiek speelt ook een rol op de oliemarkten in Latijns-Amerika. Na gedeeltelijke versoepeling van de sancties tegen Venezuela in de herfst hebben de Verenigde Staten weer strengere controles ingesteld op de naleving van de voorwaarden van de deal. In december was er een incident met de aanhouding van een tanker die Venezolaanse olie vervoerde vanwege verdenkingen van het overtreden van de licentievoorwaarden. De staatsmaatschappij PDVSA heeft te maken gekregen met verzoeken van klanten om kortingen te verhogen en de leveringsvoorwaarden te wijzigen. Dit heeft de groei van Venezolaanse export bemoeilijkt, ondanks de recente toestemming van de VS om tijdelijk het productievolume te verhogen in ruil voor politieke concessies van Caracas.
Al met al blijven de sanctiestrijd tussen Rusland en het Westen, evenals andere internationale geschillen, onzekerheid in de wereldwijde TEK brengen. Investeerders volgen de nieuwsberichten van de politieke fronten nauwlettend, aangezien elke wijziging - van een doorbraak in de vredesonderhandelingen tot de invoering van nieuwe beperkingen - een significante impact kan hebben op de prijzen van olie, gas en andere grondstoffen.
Bedrijven en projecten
Grote olie- en gasbedrijven en energieprojecten in de wereld sluiten het jaar af met verschillende belangrijke gebeurtenissen en beslissingen:
- Shell verlaat Duitse raffinaderij: Het Brits-Nederlandse Shell heeft zijn pogingen hernieuwd om zijn aandeel (37,5%) in de Schwedt-raffinaderij in Duitsland te verkopen. Deze raffinaderij werd voorheen gecontroleerd door Rosneft en is na 2022 onder beheer van de Duitse regering gekomen. Shell is op zoek naar een koper voor eind januari, in een poging zich definitief los te maken van de activa die verband houden met het risico van sancties.
- Midden-Oosten expansie: In Koeweit heeft het service olie- en gasbedrijf Action Energy (AEC) succesvol een beursgang gehouden op de lokale beurs en heeft aangekondigd plannen voor regionale expansie. Het opgehaalde kapitaal zal worden gebruikt voor het uitbreiden van boor- en onderhoudsdiensten voor velden, zowel in Koeweit als in naburige landen waar de olie- en gasproductie toeneemt. Deze stap weerspiegelt de versterking van de positie van het Midden-Oosterse bedrijfsleven te midden van een toename van de olieproductie in de regio.
- Nieuwe gasdeals in Europa: Europese kopers blijven diversifiëren in gasleveringen. Het Hongaarse staatsbedrijf MVM heeft een 5-jarige overeenkomst gesloten met de Amerikaanse Chevron voor de levering van vloeibaar gas van ongeveer 2 miljard m3 per jaar. Deze LNG zal via Europese terminals worden geleverd, waardoor de afhankelijkheid van Hongarije van pijpleidinggas wordt verminderd en de energiezekerheid van het land wordt versterkt. De deal toont de verdieping van de samenwerking tussen de VS en Oost-Europa op de gaskant.
Over het algemeen passen olie- en gasbedrijven zich aan de nieuwe markrealiteit aan: sommigen herzien activa en portfolio's in het licht van geopolitieke risico's (zoals Shell in Europa), terwijl anderen de gunstige omstandigheden benutten voor groei (zoals de bedrijven uit het Midden-Oosten). Tegelijkertijd gaan investeringen door, zowel in traditionele olie- en gasprojecten als in initiatieven voor de energietransitie. Van de sectorreuzen wordt vereist dat ze een balans vinden tussen korte termijn winstgevendheid en lange termijn trends in decarbonisatie, wat de belangrijkste strategische beslissingen in de TEK aan de vooravond van 2026 bepaalt.
