Nieuws olie en gas en energie — vrijdag 16 januari 2026 Olie, gas, EC en RES

Wereldnieuws over de olie-, gas- en energiesector voor vrijdag 16 januari 2026: olie, gas, elektriciteit, HER, kolen, olieproducten, raffinaderijen, belangrijke gebeurtenissen en trends in de mondiale energiehandel.

De wereldmarkten voor olie en gas vertonen begin 2026 tekenen van toenemende aanbod overschotten en aanhoudende volatiliteit. De olieprijzen blijven gematigd, ondanks de verslechterende geopolitieke situatie op het Midden-Oosten, terwijl de vraag naar koolwaterstoffen wordt afgeremd door een vertraagde economische groei. Tegelijkertijd trekt de actieve uitbreiding van wind- en zonne-energie, evenals de ontwikkeling van andere "schone" energiebronnen, steeds meer aandacht. Investeerders en marktdeelnemers in de energie-sector analyseren zorgvuldig de balans tussen overvloedig aanbod van fossiele brandstoffen en de grootschalige transformatie van de energievoorziening.

Wereldolie markt

In januari 2026 blijven de beursprijzen voor olie hangen in de range van ongeveer $60–65 per vat Brent (WTI – ongeveer $58–60). De scherpe daling van de noteringen (-3%) in de afgelopen week werd veroorzaakt door het afzwakken van de retoriek van het Witte Huis over Iran: verklaringen over mogelijke niet-inmenging door de VS verlaagden de verwachtingen voor verstoringen in de aanvoer en verzwakten de spanning op de markt.
Ondanks de geopolitieke achtergrond blijft het overvloedige aanbod op de prijzen drukken. De olieproductie in de VS, Canada en Latijns-Amerika bereikt recordniveaus, wat de balans in de richting van overschotten verschuift. Deskundigen voorspellen gemiddelde Brent-prijzen van ongeveer $55–60 in 2026, met risico's voor verdere dalingen. Volgens het Amerikaanse ministerie van Energie wordt de gemiddelde Brent-prijs voor 2026 verwacht op ongeveer $56/vat.
OPEC bevestigt ook de stijging van de vraag: in het januari-rapport wordt een stijging van de wereldwijde olieconsumptie in 2026 tot 106,52 miljoen vat/dag (+1,38 miljoen b/d ten opzichte van vorig jaar) voorspeld. Desondanks bleven de quota onveranderd tijdens de OPEC+ bijeenkomst op 4 januari, omdat het kartel streeft naar een balans op de markt zonder scherpe productieverminderingen.
Europese regelgevers blijven druk uitoefenen op de aanvoer uit Rusland: vanaf 1 februari 2026 is de prijsplafond voor Russische olie verlaagd tot $44,1 per vat, wat lager is dan de huidige notering van het Urals-type (~$39). Tegelijkertijd maakt het Witte Huis actief gebruik van energie-sancties: de VS hebben inmiddels de eerste partij Venezolaanse olie ter waarde van $500 miljoen verkocht, en de opbrengst is bevroren op buitenlandse rekeningen (de belangrijkste in Qatar).
Wereldwijde raffinaderijen reageren op het overschot: veel olieraffinaderijen verlagen de verwerkingscapaciteit van overtollige ruwe olie, en overheden moeten het brandstofbeleid aanpassen. Bijvoorbeeld, er wordt gesproken over het invoeren van exportquota voor benzine in Rusland om een tekort op de binnenlandse markt te voorkomen. In Europa en Azië neemt de export van olieproducten toe, wat de balans tussen energiebronnen en schone energie weerspiegelt.

Wereldgasmarkt

De gasmarkt in Europa staat onder druk door winterkou. Halverwege januari overschreed de spotprijs op de TTF-hub de $387 per 1000 m³ - een stijging van meer dan 11% sinds het begin van de week. Een tekort aan windenergie (bijdrage van wind is gedaald tot ongeveer 15% van het verbruik tegenover 20% een jaar eerder) heeft de vraag naar gasgestookte elektriciteitscentrales vergroot.
Europese opslagcapaciteit is op recordniveau laag: op 13 januari was het niveau van de voorraden slechts ongeveer 52% van het maximum. Vanwege een ernstig tekort aan pijpleidinggas (transit uit Rusland via Oekraïne is stopgezet) hebben EU-landen hun import van LNG aanzienlijk verhoogd: in 2025 werden daar 109 miljoen ton LNG (+28% ten opzichte van 2024) afgeleverd. In januari 2026 wordt ongeveer 9,5 miljoen ton LNG (+18% j-o-j) verwacht om aan de winterbehoeften te voldoen.
In Oost-Europa zijn er ook aanzienlijke veranderingen. Oekraïne heeft de gasimport met ongeveer 20% verhoogd (tot 30 miljoen m³/dag) via Slowakije en Polen om het tekort aan transit en de daling van de eigen productie te compenseren. Turkije en Zuid-Oost-Europese landen zijn in gesprek over het verhogen van de aanvoer uit Azerbeidzjan en de VS om de bevoorrading te diversifiëren.
Ondertussen diversifieert Rusland zijn export: Gazprom heeft voor het eerst in 2025 38,8 miljard m³ aan China geleverd (via de "Kracht van Siberië"), wat de totale leveringen aan Europa en Turkije overtreft. Dit weerspiegelt een verschuiving in de vraaggeografie: Azië verhoogt de lange termijn aankopen van Russisch gas te midden van een groei van HER.

Elektriciteit en hernieuwbare energiebronnen

Hernieuwbare energie blijft zich snel ontwikkelen. China heeft in 2025 recordcapaciteiten voor wind- en zonne-energie geïntroduceerd - meer dan 300 GW aan nieuwe zonne- en 100 GW aan windkrachtcentrales. Dit heeft ervoor gezorgd dat schone elektriciteit de groei van de vraag heeft ingehaald en voor het eerst in de geschiedenis heeft geleid tot een vermindering van de productie in kolencentrales (zie hieronder).
De groei van HER vond plaats tegen de achtergrond van een algemene stijging van het elektriciteitsverbruik, maar de trend verschuift duidelijk naar groene energieproductie. Veel landen verhogen hun investeringen in zonne- en windenergie: nieuwe veilingen voor de bouw van zonne- en windenergiesystemen in Europa en Azië worden jaarlijks voor honderden megawatt vermogen aangekondigd.
De nucleaire richting is ook interessant: Duitsland heroverweegt eerdere beslissingen en is van plan om kerncentrales opnieuw in te voeren. Kanselier F. Merz noemde het uitschakelen van kernenergie in 2022 een "strategische fout" en kondigde plannen aan voor de bouw van nieuwe nucleaire reactoren om de stabiliteit van het energiesysteem te waarborgen.
Over het geheel genomen groeit het aandeel koolstofvrije energieopwekking. De invoering van water-, geothermische en biomassacapaciteiten versnelt, evenals de ontwikkeling van energieopslag. Dit versterkt de concurrentie met traditionele bronnen en creëert gunstige voorwaarden voor een daling van de elektriciteitsprijzen op de lange termijn.

Kolenenergie en klimaat

Op basis van de resultaten van 2025 werd een historische dynamiek opgemerkt: de productie in kolencentrales in China en India is voor het eerst gelijktijdig gedaald. In China is de kolenproductie met ongeveer 1,6% gedaald en in India met 3,0% vergeleken met 2024. De laatste keer dat een vergelijkbare daling werd gemeten, was in 1973.
De daling van de vraag naar kolen hangt samen met de recordgroei van HER en de afname van de economische groei. In China heeft de snelle invoering van zonne- en windcapaciteiten de groei van het elektriciteitsverbruik volledig gecompenseerd, wat heeft geleid tot de eerste gelijktijdige daling van de kolenproductie in beide grootste kolenproducenten in de geschiedenis.
Als gevolg hiervan verandert de mondiale energietechnologie: het aandeel van kolenproductie neemt af, wat zich positief vertaalt naar de uitstoot van broeikasgassen. Dit is van cruciaal belang voor het naleven van de klimaatverplichtingen van veel landen en helpt de wereldwijde elektriciteitsprijzen laag te houden, waardoor de risico's van energie-tekorten worden verminderd.

Olieproducten en raffinaderijen

De balans op de markt voor olieproducten weerspiegelt het fenomeen van brandstofoverschotten. In veel landen zijn de prijzen voor benzine en diesel gestegen door lage voorraden en dure logistiek in 2025. Raffinaderijen verlagen de verwerkingscapaciteit van overtollige olie, en regelgevers voeren nieuwe maatregelen in: bijvoorbeeld, in Rusland wordt overwogen om exportquota voor benzine in te voeren om een tekort op de binnenlandse markt te voorkomen.
In de Europese Unie concentreert een deel van de raffinaderijen zich daarentegen op de export van brandstoffen naar opkomende landen. De voorraden olieproducten in EU-landen blijven instabiel door de strenge winter, waardoor de kans op verdere aanpassing van de brandstofmarkt groot is naarmate de economie herstelt. De hoge vraag in Azië ondersteunt de prijzen voor stookolie en diesel, wat investeringen in extra opslag- en verwerkingscapaciteit voor brandstoffen stimuleert.

Global energiebeleid en deals

Het beleid van sancties en allianties blijft de markt vormen. De Europese Unie heeft de prijsplafond voor Russische olie verlaagd naar $44,1/vat, en de VS hebben de druk verhoogd: het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft de licentie voor transacties met buitenlandse activa van Lukoil verlengd, wat de sancties tegen het oliebedrijf feitelijk verzacht.
Servië en Hongarije bereiden een intergouvernementeel energieakkoord voor: er zijn plannen voor de bouw van een 113 kilometer lange olietoevoerleiding "Novi Sad - Aldyo" (doorvoercapaciteit 5 miljoen ton/jaar), evenals uitbreiding van de samenwerking op het gebied van elektriciteit en gasvoorziening (bijvoorbeeld het reserveren van gascapaciteiten). Dit is een deel van regionale initiatieven voor de diversificatie van bevoorradingen.
Op het wereldtoneel worden de banden rond LNG en pijpleidingen versterkt. China en Zuidoost-Azië coördineren langetermijncontracten voor LNG uit de VS en Qatar, terwijl Rusland nieuwe gaspijpleidingen promoot (Centraal-Azië–China, "Noordelijke Stroom – 3" in de toekomst) om klanten in Azië en Europa te verzekeren.

Vooruitzichten en investeringen

Analytische bureaus wijzen op de dualiteit van de vooruitzichten. Aan de ene kant voorspelt OPEC een stijging van de vraag naar olie (+1,38 miljoen b/d in 2026), maar fundamentele factoren wijzen op een overvloed aan aanbod op de markt. Volgens gegevens van de EIA kan de Brent-prijs in 2026 dalen naar ongeveer $56/vat, en zal het aanbodoverschot leiden tot een toename van de wereldvoorraden.
Aan de andere kant neemt de investeringsstroom naar schone energie toe. Volgens de International Renewable Energy Agency zullen, ondanks een tijdelijke afname van de groei van werkgelegenheid, de wereldwijde investeringen in wind- en zonne-energieprojecten in 2026 blijven stijgen. Ook krijgt waterstofenergie en energieopslag steeds meer aandacht: bedrijven storten nieuwe bedragen in de ontwikkeling van opslag- en "groene" waterstofsystemen.
Investeerders heroriënteren hun portefeuilles: olie- en gasbedrijven verhogen de uitgaven voor R&D op het gebied van HER en energie-efficiëntie, terwijl westerse fondsen geleidelijk hun investeringen in fossiele brandstoffen verminderen. Op de aandelenmarkt is er interesse in de aandelen van "groene" start-ups en hernieuwbare projecten, wat op termijn de balans tussen vraag en aanbod op traditionele energiemarkten kan corrigeren.